.......................................................

.......................................................

Европски суд за човекови права
СТРАЗБУР
10 јуни 2010

Случај:
Томислав Спасовски против Република Македонија

Европскиот суд за човекови права во Стразбур ја утврди повредата на Член 6 од Европската Конвенција за човекови права во случајот на Томислав Спасовски против Република Македонија.

.......................................................

.......................................................

.......................................................

.......................................................

.......................................................

.......................................................

.......................................................

.......................................................

.......................................................

ИМА ЛИ СЕКОЈ ПРАВО НА ПРАВИЧНО СУДЕЊЕ

Членот 6 од Европската Конвенција за човекови права предвидува дека “Секој, при определувањето на неговите граѓански права и обврски или кога е кривично гонет, има право на правично и јавно судење во разумен рок, пред независен и непристрасен трибунал основан со закон“.

Прашањето кое во последно време често се поставува е дали навистина сите луѓе го уживаат тоа право.

Во судската постапка на Г-нот Љубен Пауновски, кој е осуден за кривично дело “Злоупотреба на службената положба и овластување“, се појавија бројни неправилности за кои Хелсиншкиот Комитет веќе известуваше и преку своите месечни извештаи и со посебни соопштенија за јавноста[2].

Делот на пресудата со која се прогласува за виновен Љубен Пауновски е базирана исклучиво на исказот на второобвинетот Кирил Ѓоргов, поткрепен со дел од исказот на сведокот Зоран Симоновски, за наводна наредба и закани од негова страна за да ги склучи двата договори. Самиот тој второобвинет потврди дека лично тој во согласност со неговите најшироки овластувања за склучување договори за набавки на нелимитирани износи, определил на кој законски основ и во каква постапка да се извршат двете набавки и категорично тврди дека е целосно применета законитоста за двете набавки и договори.

Судот не дал образложение и не ја утврдил оваа логичка и правна противречност бидејќи невозможна е закана ако самиот второобвинет тврди дека: законитоста е целосно применета и дека тој ја определил таквата законска основа за градежниот договор според Одлуката за определување на опрема, материјали и услуги од одбранбен и безбедносен карактер.

Основниот суд во текот на постапката не допуштил да се изведат поголемиот број на предложени докази кои би придонеле до целосно нова фактичка состојба. Меѓу предложените докази е и Записник КД.бр.31/03 од 15.05.2003 г. во кого е констатирано пријавување на нелегално однесување односно крадење на документацијата од Секторот за набавки инвестиции и развој во МО од 1993 г. до крајот на 2001 г. што иако докажано службено од судот беше одбиено, а тоа претставуваше доказ зошто немаше многу документи кои беа битни за процесот.

Исто така, првостепениот суд не го спровел напатствието дадено од страна на Апелационен суд дека: Неопходно е потребно со сигурност да се утврди дали обвинетиот Владимир Талевски имал овластување од ХС Компани да ги склучува двата договори, па затоа е потребно да се прибави полномошно во оргинал од МО, бидејќи одбраната тврди дека такво полномошно постои во списите кои се наоѓаат во Министерството за одбрана. На овие и на други околности значајни за утврдување на фактичката состојба да се сослушаат поранешните сопственици на ХС Компани Зоран и Маја Симоновски како и управителот на истата фирема Сашо Стојановски. Овие сведоци, а и вештото лице по финансии ќе треба да се изјаснат дали истите располагале и користеле од средствата кои биле префрлени од МО на нивна жиро сметка и тоа во времето додека фирмата била нивна сопственост.

Во однос на сведоците Зоран и Маја Симоновски, поранешни сопственици на ХС Компани, за истите првостепениот суд само побарал известување и добил информација дека подолго време живеат во САД. Одбивањето тие да се повикаат да сведочат било со образложение дека тие веќе дале исказ, а нивното повикување само ќе ја одолговлекува постапката.

Затоа зачудува фактот дека во донесеното Решение во однос на Барањето за повторување на постапката, поднесено врз основа на правосилна пресуда против Зоран Симоновски за сторено кривично дело “Фалсификување исправа“, Основниот суд Скопје 1 утврдил дека првостепениот суд постапувајќи по напатсвијата на Апелациониот суд ги сослушал во својство на сведоци лицата Зоран и Маја Симоновски, како сопственици на ХС Компани ДОО Скопје.

Ова воопшто не е точно од причина што сведокот Зоран Симоновски има дадено изјава само во истрага, а откако се утврди дека постојат контрадикторности во изјавите и Апелациониот суд даде напатсвија тие да се сослушаат истите веќе не беа достапни на судот, така што понатаму сведокот Зоран Симоновски ниту еднаш не беше сослушан.

Со директно игнорирање на чл.406 став 3 од Законот за кривична постапка (пречистен текст) каде изрично е наведено дека првостепениот суд е должен да ги изведе сите процесни дејствија и да ги расправи сите спорни прашања на кои укажал второстепениот суд во својата одлука, од страна на Основниот суд се прави суштествена повреда на одредбите на кривичната постапка. Врз основа на чл.381 ст.2 од Законот за кривична постапка, суштествена повреда на одредбите на кривичната постапка постои и ако судот во текот на главниот претрес или при донесувањето на пресудата не применил или неправилно применил некоја одредба од овој закон. 

Европскиот суд за човекови права во пресудата Костовски против Холандија утврдил повреда на правото на правично судење поради неможноста обвинетиот или неговиот бранител да го сослуша сведокот со образложение во однос на правата од членот 6 од Конвенцијата дека:“овие права бараат на обвинетиот да му се даде адекватна и соодветна можност да го оспори и испраша сведокот против него во време кога сведокот ја давал изјавата или во некоја подоцнежна фаза на постапката“.

При сослушувањето на сведокот Зоран Симоновски во истрага, не биле присутни ниту обвинетиот, ниту неговиот бранител и тие никогаш не добиле можност да го испрашаат сведокот или да го оспорат неговото сведочење.

Очигледно е дека повредите на начелото на правична постапка за Љубен Пауновски, од непознати причини за нас, продолжуваат и понатаму.

Свесни дека постапката за утврдување на нестручно и несовесно вршење на судиската функција се поведува по барање на член на Советот, претседателот на судот, претседателот на повисокиот суд или општата седница на Врховниот суд на Република Македонија, но од друга страна очигледно е дека во текот на изминативе години истите тие не се заинтересираа да ја разгледаат работата на надлежниот судија во овој предмет, иако имаше очигледни повреди, Хелсиншкиот Комитет јавно се обраќа до гореспоменатите тела и бара да преземат конкретни мерки и конечно да поведат постапка во однос на работата на судијата во конкретниов предмет.

(10.07.2009)

--------------------------------------------------------------------------------
Решението во однос на Барањето за повторување на постапката од Основниот суд Скопје 1 Скопје
--------------------------------------------------------------------------------
[1] Хелсиншкиот Комитет испрати писмо до Судскиот Совет на Република Македонија со барање да поведат постапка во однос на судиите кои работеле на овој предмет и да ја испитаат нивната работа
[2] www.mhc.org.mk