Corner Raporte

Raport mujor për të drejtat e njeriut në Republikën e Maqedonisë 03 Qershor 2009

Maj 2009

1. NGJARJE PUBLIKE DHE SHKELJE TË PARIMEVE DEMOKRATIKE

          1.1. “Matje e muskujve” midis MPB dhe Ministrisë së drejtësisë

          1.2. Letra e Kryeministrit

          1.3. Policia frikëson 

          1.4. (Mos)përpjekja politike për mbrojtjen e të drejtave të fëmijëve

          1.5. Rasti manastiri Stavropigial Sveti Jovan Zllatoust 

          1.6. Vallë a sanksionohet dhuna fizike nëpër shkollat 

2. RASTE POLICORE DHE GJYQËSORE

          2.1. Rasti i procedimit arbitrar, të pa barabartë dhe anesë me nëpunës policor 

          2.2. Mbajtje dashamirësie dhe mbajtje ane gjatë përcaktimit të përgjegjësisë për torturë për personat e autorizuar zyrtar në burgun “Skopje” – Shkup 

          2.3. Rasti Igor Bllazhev 

3. SHKELJE TË TË DREJTAVE EKONOMIKE DHE SOCIALE

          3.1. Rasti Mihajllo Veljanovski

          3.2. Rasti Emilija Kostadinova

4. SHTOJCË

          Konkluzione nga Tryeza e rrumbullakët në temën “Ligji i ri për punë të brendshme nga aspekti i shtetit juridik” e organizuar nga Komiteti i Helsinkit për të drejtat e njeriut i RM më 22. 05. 2009 në Hotelin “Arka” në Shkup

-----------------------------------------------------------------------------------

1. NGJARJE PUBLIKE DHE SHKELJE TË PARIMEVE DEMOKRATIKE

1.1. “Matje e muskujve” midis MPB dhe Ministrisë së drejtësisë

Menjëherë pas marrjes së informacionit se Qeveria e Republikës së Maqedonisë ja ka dërguar Kuvendit propozimin e Ligjit për punë të brendshme, Komiteti i Helsinkit ju qas organizimit të tryezës së rrumbullakët, si mundësi e fundit për të realizuar debat publik në të cilin opinioni i ekspertëve dhe sektori civil bashkë me njerëzit nga gjyqësia dhe institucionet e pushtetit do të debatojnë për tekstin e propozuar të ligjit. Në këtë drejtim edhe i drejtuam letër Ministrisë së punëve të brendshme duke i ftuar që të jenë bashkë organizatorë të tryezës së rrumbullakët, duke ja shtuar letrës edhe propozim agjendën me emra të ligjëruesve nga MPB, por, njëkohësisht duke e lënë mundësinë për ndryshimin e saj në rast që Ministria ta pranojë këtë propozim. Në letrat e lutëm MPB, nëse nuk dëshiron të kyçet me rol aktiv, atëherë së paku të dërgojë përfaqësues të vetin në tryezën e rrumbullakët. MPB i refuzoi (gojarisht) të dy mundësitë me një arsyetim të vetëm se ligji tanimë është në procedurë parlamentare.

          Komiteti e organizoi tryezën e rrumbullakët dhe konkluzat janë të bashkangjitura në këtë raport mujor. Pas tryezës së rrumbullakët, në të cilën u hapën dilema qenësore, posaçërisht në relacionin zgjidhje nga propozim ligji për MPB dhe zgjidhjet në të cilat u arrit gjatë përgatitjeve të disa ligjeve të rëndësishme në sferën e të drejtës penale, u imponua çështja e (mos)koordinimit të strukturave qeveritare, për të cilën opinioni u informua nga mediat. Por, efekti i imponimit të dilemave, së paku sa i përket leximit të parë të ligjit, në nivel të komisioneve kuvendore mungoi, për shkak se shumica në pushtet, çdo kund që mundej mbeti e shurdhër për vërejtjet e shfaqura nga ekspertët, mediat dhe organizatat joqeveritare.

          Poqese me vëmendje lexohen konkluzat nga tryeza jonë e rrumbullakët është më se e qartë se konflikti i koncepteve – ai në propozim ligjin për MPB dhe ajo në të cilën është arritur në grupet punuese të Ministrisë së drejtësisë në fushën e ligjeve të reja për të drejtën penale, në pjesën e vendit dhe të rolit të policisë e posaçërisht të të ashtuquajturës “polici sekrete” – tani u gjet brenda strukturave qeveritare. Por si këto koncepte të kundërshtuara do të mund të tejkalohen vetëm me përqafimin e njërit nga konceptet. Por, më se e sigurt është të thuhet se të gjitha parashikimet flasin se fituesi me siguri do të jetë koncepti shumë më i keq, ai i MPB, me ç’rast policia (ajo publike dhe ajo sekrete) edhe më tej do të mbetet faktor dominant në hetimet, bashkë me tërë atë që e bën vegël në duart e partisë politike në pushtet, duke mos ekzistuar me këtë rast kontroll efikas shoqëror, ndërkaq, nga koncepti i ekspertëve për reforma në të drejtën penale dhe për eliminimin e fuqisë së policisë nuk do të mbetet asgjë. Çka do të thotë kjo në planin e shtetit juridik, për sundimin e të drejtës, implementimin e përvojave dhe standardeve evropiane, demokratizimin.... nuk është vështirë të parasupozohet.

1.2. Letra e Kryeministrit

          Kryeministri Nikolla Gruevski i dërgoi letër Gjykatës Kushtetuese, në të cilën i shfaqi qëndrimet dhe motivet e tija në lidhje me notimin ekstern, që përkohësisht u shlye nga Gjykata deri në sjelljen e vendimit përfundimtar. Në deklaratat shtesë Kryeministri sqaroi se letra nuk paraqet kurrfarë presioni mbi Gjykatën, por mesazh për bindjen e fuqishme të tij për atë, siç tha ai, se është mirë që për gjeneratat e reja dhe për nxënësit të vlerësohen në mënyrë përkatëse me nota për dituritë e tyre.

Krahas me deklaratat e Kryeministrit, ministria kompetente (e arsimit dhe e shkencës) luante “pula-fshehtas” me vendimin e përkohshëm të gjykatës kushtetuese. Vazhdoi me testimin duke pritur që vendimi i Gjykatës kushtetuese të botohet në Gazetën Zyrtare dhe kështu të bëhet obliguese për këtë ministri. Gjykata Kushtetuese, nga ana tjetër u përgjigj me dërgesë të vendimit përmes korrierit, pas së cilës ministria dhe organet tjera nën të nuk kishin ku të shkojnë dhe e ndërprenë testimin ekstern.

          Është tërësisht e pazakonshme që kryeministri i një shteti, qoftë edhe personalisht (pa marrë parasysh se në rastin e tillë është me të vërtetë vështirë të ndahet personalja nga funksioni i cili ushtrohet) t’i drejtohet gjykatës kushtetuese në shtetin e tij. Në demokraci normale kjo është çështje e kulturës politike.

          Jo aq moti, partia në pushtet dhe partitë e afërta me te, reaguan në mënyrë të pahijshme për vendimin e Gjykatës Kushtetuese për shlyerjen e sërishme të mësim besimit në shkollat. Partia në pushtet akuzoi se Gjykata Kushtetuese sjell vendime të tempuara në kohën e zgjedhjeve dhe se vihet mbi të gjitha pushtetet, se është nën kontrollin e shefit të atëhershëm të shtetit Branko Cërvenkovski.... Në shpjegimet se bëhet fjalë për fushatë të orkestruar për mbyllje të gojës së Gjykatës Kushtetuese, mandej në vërejtjet e diplomatëve të huaj se “Ata që marrin guximin t’i sjellin në pyetje vendimet e Gjykatës Kushtetuese duhet ta pyesin veten çka do të arrijnë me këtë, përveç se do ta rrënojnë autoritetin e njërit nga institucionet më të rëndësishme të shtetit” u organizuan protesta “spontane” para Gjykatës, e pakënaqësi shfaqën edhe shumë OJQ “me dedikim”.

          Prandaj edhe duhet të thuhet se kur kryeministri në përgjithësi – dhe aq më tepër për shkak se është politikan me rejting më të lartë dhe lider i pushtetit politik i cili e kontrollon pothuajse tërë pushtetin – i shkruan edhe letër “personale” Gjykatës Kushtetuese, ajo assesi  nuk mund të merret vesh ndryshe përveç si presion dhe frikësim i organit i cili çdo kund në botë e mbron kushtetutshmërinë dhe ligjshmërinë dhe vendimet e të cilit janë përfundimtare dhe ekzekutive.

1.3. Policia frikëson

Fundin e majit e karakterizoi edhe bastisja e shtëpisë dhe e fermës së Dushko Ilievskit, liderit të prodhuesve të qumështit nga Pellagonia nga ana e nëpunësve policor nga ShPB Manastir.

Në të vërtetë, në pajtim me informacionet e botuara në mediat, policia, me rreth dhjetë inspektorë për drogë dhe armë, me urdhëresën e gjykatësit hetues kanë bërë bastisje në shtëpinë dhe fermën e Ilievskit, për shkak të dyshimit se paska poseduar armë pa leje.  Bastisja është bërë tre ditë pas paralajmërimit të fermerëve për protesta të reja të caktuara në 2 qershor në Shkup. Policët kanë kërkuar revole dhe armë të kalibrit të vogël, e kanë gjetur vetëm dy pushkë për gjueti. Njëra ka qenë në pronësi të Ilievskit, për të cilën ka poseduar leje që nga viti 2003, ndërsa tjetra ka qenë e trashëguar nga gjyshi i tij.

Sqarimi nga policia e Manastirit se bastisja është bërë pas njohurive të marra se ai është kryerës i veprës penale, përkatësisht se natën paraprake ka gjuajtur në stallën me kafshë. Rezultat i njohurive operative policore, siç kanë informuar nga MPB, është që tek ai është gjetur objekti i veprës penale, më saktë një pushkë pa leje, e trashëguar nga gjyshi i tij, të cilën nuk ka guxuar ta ruajë pa leje.

Me këtë rast, me realizimin e bastisjes nga dhoma në dhomë është bërë tollovi në shtëpinë dhe logjikisht – Ilievski dhe familja e tij më fëmijë të vegjël kanë përjetuar stres. Por kjo nuk ka mjaftuar, por fermeri më vonë disa orë është mbajtur për bisedë në polici, ku, siç deklaron i janë bërë kërcënime se kundër tij do të parashtrohet akt padi për shkak se pushkët i ka ruajtur në mënyrë jo përkatëse.

Komiteti i Helsinkit disponon me informacione për lëndë ku veprimi ose procedimi i policisë nuk është as afër atij efikas dhe mu për këtë shkak mbetemi të habitur nga shpejtësia e reagimit të policisë në këtë rast.

Nëse kemi parasysh se si policia, në faktin e humbjes së shumave të shprehura në miliona euro nga “Svedmilku” midis të cilave edhe 4 milion euro të prodhuesve të qumështit, u ballafaqua me prodhuesit e qumështit në bllokadat e rrugëve ose se si kompetentët ballafaqohen me trazirat lidhur me ndërtimin e kishës në sheshin qendror të Shkupit, se si “disciplinohen” punëtorët e arsimit gjatë grevës së tyre.... ose mënyra në të cilën policia realizonte disa aksione më të mëdha policore, konkluza është pa dyshim e qartë – policia thjeshtë sërish frikëson duke i përdorur të gjitha mjetet të cilat i ka në dispozicion.

 Me të vërtetë tani parashtrohen dy pyetje kruciale: - “Vallë a i garantohet çdo qytetari respektimi dhe mbrojtja e privatësisë së jetës së tij personale dhe familjare, dinjiteti dhe shëmbëlltyra?”[1] dhe –  “A janë veprimet e policisë në këtë rast të arsyeshme, reale dhe të nevojshme?”.

1.4. (Mos) përpjekja politike për mbrojtjen e të drejtave të fëmijëve

Gjatë muajit të kaluar në Kuvendin e Maqedonisë u dorëzuan propozim ndryshimet dhe plotësimet e Ligjit për mbrojtjen e fëmijëve, të përgatitura nga Ministria e punës dhe e politikës sociale. Të njëjtat u shqyrtuan në seancën e Komisionit të përhershëm për mbrojtjen e lirive dhe të drejtave të qytetarit, në të cilën mendimin e vet e shfaqën ekspertë të shumtë, përfaqësues të avokatit të popullit dhe organizatat lokale civile, e me qëndrimin e të cilave Komiteti i Helsinkit në masë të madhe pajtohet.

Pjesa më e madhe e vërejtjeve në ndryshimet e propozuara të Ligjit për mbrojtjen e fëmijëve kishin të bëjnë me organizimin e tij tematik. Në të vërtetë, në pajtim me mendimet e ekspertëve ligji në vend që të kufizohet vetëm në trajtimin e ngushtë të të drejtave të fëmijëve, ai përpunon çështje nga sfera e marrëdhënieve të punës, organizimi i kopshteve të fëmijëve, mbrojtjen gjyqësore dhe kompetencat e gjykatës, sfera sociale, mos diskriminimi dhe ngjashëm. Me këtë krijohet konfuzion për qytetarët gjë e cila është në kundërshtim me qëllimin për shkak të të cilit propozohen ndryshimet, e kjo është mbrojtja më e madhe e të drejtave të fëmijëve në procedurë të qartë dhe koncize.

Me këto ndryshime propozohet vënie e nenit të ri[2] i cili e siguron të drejtën e fëmijës që ta shfaq mendimin e vet në pajtim me procedurën dhe ligjin e përcaktuar, para cilit organ dhe në pajtim me cilin ligj?! Zgjidhja e këtillë është absolutisht e pa aplikueshme në praktikë dhe e njëjta është menjëherë e dënuar që ta fitojë epitetin “fjalë e vdekur në letër” në vend që të paraqet përparim të të drejtave të fëmijëve.

Në raport me definicionin fëmijë, në propozim ndryshimet[3] është ofruar një zgjidhje e pafat, për të cilën reaguan edhe ekspertët e pranishëm, kur si fëmijë konsiderohet personi deri në 18 vjet të mbushura, por “personi me pengesa në zhvillimin trupor dhe mendor konsiderohet si fëmijë deri sa të mbush 26 vjet të jetës”?! Mbetet e paqartë pse është ofruar definicion i këtillë habitës kur legjislativi vendas e njeh procedurën e marrjes së aftësisë afariste (vepruese) për të cilën ekskluzivisht vendos organ gjyqësor. Është i pa shembull kufizimi i të drejtës vitale të njeriut të bëhet me ligj, në procedurë të pa përcaktuar, pa mundësimin e revizionit gjyqësor, aq më tepër se e njëjta është në kolizion me ligje tjera.

Më tej propozohen një komplet i neneve të reja në raport me mbrojtjen e fëmijëve nga diskriminimi. Dhe, ta lëmë pas dore dilemën pse rregullohet me normativa diskriminimi veçmas në këtë ligj kur në vazhdë e sipër është sjellja e Ligjit kundër diskriminimit, prapë se prapë mbizotëroi mendimi i ekspertëve se ndryshimet e ofruara më shumë krijojnë konfuzion se sa që me të vërtetë i mbrojnë fëmijët. Dhe kështu në të njëjtin nen[4] rregullohet ndalesa e diskriminimit bashkë me ndalesat e llojeve tjera (bashkimi fetar, përdorimi i drogave, veprimet luftarake dhe ngjashëm), që në fund të lihet mundësia që çdo qytetar të paraqesë para organit kompetent çfarë do forme të diskriminimit. Sërish logjikisht imponohet pyetja cili është ai organ ku qytetari duhet të paraqesë dhe në çfarë procedure?!

Pa marrë parasysh që qytetari mund të paraqesë çfarë do qoftë forme të diskriminimit, prapë se prapë definicionet e caktuara të diskriminimit të drejtpërdrejtë dhe të tërthortë kanë të bëjnë në mënyrë takstative vetëm me raste të diskriminimit për shkak të përkatësisë racore, etnike ose tjetër[5]?!

Poashtu, në ndryshimet e propozuara rregullohet se diskriminimi në kryerjen e shërbimit është bazë për përgjegjësi disiplinore[6], edhe më tej udhëzohet që mbrojtja të kërkohet në procedurë administrative që mandej në nenin e ardhshëm të përcaktohen llojet e aktpadive që mund të parashtrohen në procedurë civile gjyqësore?!

Paqartësitë vazhdojnë edhe në raport me të drejtën për shtesë fëmijërore. Nëse në një pjesë të ndryshimeve theksohet se bartës i të drejtës është fëmija, menjëherë në pjesë tjetër si bartës përcaktohet nëna që mandej ajo t’i kalojë njërit nga prindërve?! Sa për tu rikujtuar, Komiteti i Helsinkit në analizën e vet në lidhje me aplikimin e shtesës për fëmijë vuri në pah faktin se zgjidhja më e mirë është që fëmija të jetë bartës i të drejtës për shtesë me qëllim që ai të mos privohet nga kjo e drejtë për shkak se nuk e ka njërin nga prindërit ose ato nuk i përmbushin kushtet.

Me qëllim që absurditeti të jetë edhe më i madh, shtesa fëmijërore lidhet me shkollimin e rregullt ose me edhe më keq me vendin e përhershëm të jetës të njërit nga prindërit gjatë tre viteve të fundit para parashtrimit të kërkesës[7]?! Me këtë krijohet përshtypja se nuk është marrë parasysh Konventa për të drejtat e fëmijës, e aplikueshme edhe në Maqedoni, e cila stipulon se në të gjitha aktivitetet me rëndësi parësore janë interesat e fëmijëve, të drejta këto të cilat shtetet anëtare i sigurojnë për çdo fëmijë nën juridiksionin e tyre. Në praktikë, kufizimi i këtillë do të thoshte se të privuar nga shtesa do të mbeten fëmijët të cilëve ai më shumë u nevojitet, ata nga grupet e margjinalizuara ose nga familjet të cilat për shkak të varfërisë nuk i regjistrojnë fëmijët në shkollë.

Kjo gjendje pa logjikë shkon deri atje që propozuesi të drejtën për shtesë prindërore për fëmijë të tretë të lindur të gjallë e kushtëzon me kontrolle të rregullta të nënës gjatë shtatzënisë[8]. Në këtë rast propozuesi sikur ka harruar të drejtat e kujt duhet t’i mbrojë me ligjin, gjykuar sipas intencës për sjellje të nënës pa vetëdije që vetë fëmijën ta privojë nga të drejtat që ju takojnë fëmijëve tjerë?!

Është për t’u përmendur se për këto dispozita, posaçërisht u theksua brengosja e shumicës së ekspertëve të pranishëm në mbledhjen e Komisionit anketues për të drejtat e njeriut, me të cilat Komiteti i Helsinkit pajtohet plotësisht.

Jo më pak të pikëllueshme janë edhe ndryshimet e propozuara në dispozitat kundërvajtëse, të vëna në pah nga njëri prej ekspertëve. Më ato rregullohet gjobë e njejtë ose më e madhe për kundërvajtje të bërë administrative se sa për maltretim psikik ose fizik, dënim ose veprim tjetër jonjerëzor ose keqpërdorim të fëmijëve[9].

Prapë se prapë, për fat të keq, edhe përkundër vërejtjes së qartë në mungesat në ndryshimet e propozuara nga ana e ekspertëve, në të brengën për të mirën e fëmijëve dhe për përparimin e të drejtave të tyre, në seancën e komisionit anketues mbizotëroi egocentrizmi i partive politike dhe këmbëngulja që njërit t’u kundërshtojnë të tjerëve edhe në rastin kur në pyetje janë fëmijët.

Siç shihet, anëtarët e Komisionit anketues nuk arritën të apstrahohen nga provenienca e vet politike dhe në fokusin e interesave të veta t’i vënë të drejtat e fëmijëve për të cilat në dispozicion i kanë veglat që të njëjtat t’i përparojnë. Kështu, propozimi i kryetares së komisionit që stenogramet me vërejtjet e shprehura nga ekspertët për propozim ndryshimet e ligjit t’i dorëzohen kryetarit të Kuvendit që ai t’ua shpërndajë të gjithë deputetëve, edhe përkundër kohës plotësuese për t’u marrë vesh dhe faktit se kjo paraqet vetëm informacion për deputetët, u refuzua nga shumica e deputetëve të opozitës.

Por prandaj, sipas të njëjtit parim në mënyrë ekspresë u miratua propozimi që u bë nga njëri nga deputetët të shumicës në pushtet, propozim ndryshimet e ligjit edhe krahas mangësive thelbësore të vendosen në leximin e dytë në Kuvend.

Kësaj radhe, pjesëtarët e shumicës në pushtet nuk ofruan arsyetim për vendimin e vet duke u përqendruar vetëm në frazën se grupi i tyre parlamentar ka konsideruar se propozim ndryshimet duhet të shkojnë në lexim të dytë, me sa duket duke harruar me këtë rast se ata në Komisionin anketues për të drejtat e qytetarit nuk i mbrojnë interesat e grupit të vet parlamentar por si deputetë me mendime dhe bindje të tyre vetanake kujdesen për përparimin e të drejtave themelore të qytetarëve.

Deri tani propozimet dhe mendimet e Komitetit të Helsinkit nuk pranoheshin, madje as që shqyrtoheshin nga Komisioni me arsyetimin se Komiteti i Helsinkit është vënë në funksion të opozitës, por pas seancës së fundit me sa duket edhe të gjithë ekspertët individual dhe përfaqësues të institucioneve të caktuara të cilët kishin çfarë do qoftë vërejtjesh për zgjidhjen e propozuar nga organi i Qeverisë janë në funksion të opozitës dhe të njëjtit, duke e përdorur shumicën e votave, me automatizëm duhet të refuzohen.

Nuk është e nevojshme të theksohet se përderisa punët qëndrojnë kështu siç qëndrojnë dhe përderisa deputetët e luajnë lojën kush kujt më shumë do t’i kundërshtojë, në Maqedoni do të sillen ligje të cilat shkaktojnë kaos në praktikë, më vonë do të rrëzohen para Gjykatës Kushtetuese, bashkësia ndërkombëtare do t’i kritikojë, shteti do të paditet, ndërsa qytetarët të drejtat e të cilëve mbrohen, do të pësojnë dëme dhe do të paguajnë tatime që loja të fillojë nga fillimi.

1.5. Rasti “Manastiri Stavropigial Sveti Jovan Zllatoust”

          Gjykatës Themelore Shkup II Shkup në datën 5 nëntor të vitit 2008, në pajtim me Ligjin për statusin juridik të kishës, bashkësive fetare dhe grupeve religjioze, i është parashtruar kërkesë për regjistrimin e “Manastirit Stavropigial Sveti Jovan Zllatoust” – fshati Nizhopole të Manastirit në Regjistrin Unik gjyqësor të kishave, bashkësive fetare dhe grupeve religjioze.

          Pas vërejtjes së Gjykatës për plotësim të Kërkesës, edhepse i njëjti është i obliguar me Ligjin për statusin juridik të kishave, bashkësive fetare dhe grupeve religjioze që të sjell Vendim për regjistrim në afat prej 8 ditësh, pas kalimit të tre muajve Gjykata Themelore Shkup 2 Shkup ka sjellë Vendim me të cilin e ka refuzuar kërkesën për regjistrim në Regjistrin Unik gjyqësor të kishave, bashkësive fetare dhe grupeve religjioze.

Në vazhdim janë cituar pjesë nga Vendimi i Gjykatës Themelore me të cilën arsyetohet vendimi i sjellë, për pa ekzistimin e logjikës dhe konfuzitetin e të cilit nuk nevojitet ekspertizë plotësuese juridike.

           Pra, në arsyetimin e Vendimit për refuzimin e regjistrimit në Regjistrin e kërkesës së kërkuesit “Manastirit Stavropigial Sveti Jovan Zllatoust”, gjykata thirret në nenin 1 paragrafi 1 i Ligjit për statusin juridik të kishës, bashkësive fetare dhe grupeve religjioze  në të cilin thuhet se me të njëjtin rregullohet themelimi dhe statusi juridik i kishës, bashkësive fetare dhe grupeve religjioze.

           Më tej, gjykata e citon nenin 2 nga i njëjti ligj i cili e definon kishën, bashkësinë fetare dhe grupin religjioz, si bashkësi vullnetare e personave fizik të cilët me bindjen e vet fetare dhe burimet e mësimit të tyre e realizojnë lirinë e bindjes fetare të bashkuar në sajë të fesë dhe identitetit të shprehur me kryerjen e njëjtë të shërbesës fetare, lutjes, riteve dhe shprehjes tjetër të fesë.

           Bazën për refuzimin e kërkesës së parashtruar Gjykata e gjen në nenin 16 nga Ligji, përkatësisht nuk janë përmbushur kushtet materiale për regjistrimin e kërkuesit në Regjistrin Gjyqësor.

           Konstatimi i këtillë është i arsyetuar me faktin se “gjykatës kërkuesi i ka parashtruar kërkesë për ta shënuar – regjistruar bashkësinë vullnetare të personave fizik të shënuar në kërkesën si “Manastirit Stavropigial Sveti Jovan Zllatoust”, përkatësisht ka parashtruar kërkesë për regjistrimin e bashkësisë vullnetare të personave fizik e cila në formë të tillë nuk është paraparë në ligjin e cituar më lartë.

          Gjykata konsideron se kërkesa e parashtruar në këtë mënyrë për regjistrim në regjistrin gjyqësor nga ana e një bashkësie vullnetare të personave fizik e notuar në kërkesën si “Manastirit Stavropigial Sveti Jovan Zllatoust”, është në kundërshtim me nenin 1 dhe nenin 2 nga Ligji për statusin juridik të kishës, bashkësive fetare dhe grupeve religjioze përkatësisht kërkesa është e pabazë, dhe gjykata si të tillë e ka refuzuar.

          Kjo për shkak se sipas konstatimit të kësaj gjykate regjistrimi i “Manastirit Stavropigial Sveti Jovan Zllatoust” në regjistrin unik e para do të kishte thënë shkelje të nenit 1 dhe nenit 2 të Ligjit për statusin juridik të kishës, bashkësive fetare dhe grupeve religjioze, për shkak se ky ligj e rregullon vetëm pozitën juridike të subjekteve të caktuara fetare – bashkësive vullnetare të personave fizik të përcaktuara dhe të numëruara në ligjin si: kishë, bashkësi fetare dhe grup religjioz, e jo edhe të subjekteve tjera fetare – bashkësive vullnetare të personave fizik dhe e dyta do të ishte shkelur liria e predikimit të fesë e garantuar me Konventën për të drejtat e njeriut dhe me Kushtetutën e RM, të bashkësive tjera vullnetare tanimë të regjistruara në regjistrin unik gjyqësor të kishave, bashkësive fetare dhe grupeve religjioze dhe atë sipas formës, pozitës dhe përmbajtjes së paraparë në dispozitat e Ligjit të cituar më lartë”.

          Për të qenë absurdi edhe më i madh, Gjykata e Apelit Shkup e cila vendos për ankesën në Vendimin, në vend që të sjellë Vendim të ndryshëm ose së paku t’i jep kërkuesit arsyetim tjetër dhe më serioz, ajo fjalë më fjalë thirret në arsyetimin e Vendimit të gjykatës së shkallës së parë, duke konstatuar se e njëjta ka vepruar në mënyrë të drejtë kur e ka refuzuar Kërkesën për regjistrim.

          Siç vumë në pah më lartë, arsyetimit të këtillë gjyqësor nuk i nevojitet koment plotësues me qëllim që të sqarohet se është e pa bazë, por është ironike, që shihet edhe nga dokumenti që i është dërguar Komitetit të Helsinkit, kërkuesi në Kërkesën për regjistrim në regjistrin gjyqësor thekson se bëhet fjalë për Kërkesë për regjistrimin e bashkësisë fetare në R. e Maqedonisë.  

          Në të njëjtën thekson se e bashkangjet edhe Vendimin për përcaktimin e personit të autorizuar për përfaqësimin e bashkësisë fetare, si dhe dëshmi për nënshtetësitë e themeluesve të bashkësisë fetare.

          Në këtë kuptim rikujtojmë se Ligji për bashkësitë fetare u miratua që t’i zgjidh dilemat në raport me regjistrimin e bashkësive tjera fetare, e jo të përdoret për shmangiet në lidhje me kërkesat për regjistrimin e bashkësive të caktuara fetare.

          Komiteti i Helsinkit vë në pah se ky rast përveç asaj që çon në konkluzën se është bërë shkelje e nenit 19 të Kushtetutës është shkelur edhe Konventa Evropiane për të drejtat e njeriut. Për fat të keq, me këtë vazhdohet edhe praktika për shkak të së cilës Maqedonia gjendet në raportet e organizatave ndërkombëtare për mosrespektimin e të drejtës për ushtrimin e fesë, për të cilat shkaqe shteti është edhe subjekt i ankesave para Gjykatës Evropiane.

Komiteti i Helsinkit tërheq vërejtjen se nuk është e lejuar mos serioziteti dhe lojë me ndjenjat fetare të qytetarëve, por përkundrazi, nga Gjykatat pritet punë profesionale në zbatimin e ligjeve, që ekzistojnë për t’u implementuar në praktikë e jo të shërbejnë si paravan për arsyetimin se i përmbushim standardet e të drejtave të njeriut.

1.6. Vallë a sanksionohet dhuna fizike nëpër shkollat 

Gjatë muajve të kaluar në opinion u bënë të njohura disa raste të ndryshme të maltretimit fizik të nxënësit nga profesori. Komiteti i Helsinkit  në lidhje me këto ngjarje të pakëndshme ju drejtua organeve kompetent – drejtorëve të shkollave ku ndodhën këto ngjarje, Avokatit të Popullit, Ministrisë së punëve të brendshme dhe Inspektoratit shtetëror arsimor.

Në rastin e parë bëhet fjalë për shkollën e mesme Mosha Pijade në Tetovë ku nxënësi B.S. është sulmuar nga profesori i cili e ka qëlluar në kokë dhe në trup. Fëmija nga profesori fillimisht është rrahur me grushta, e mandej profesori ka marrë edhe një nga karriget të cilën e thyen mbi shpinën e nxënësit. Pasi që nxënësi ka filluar të ikë, profesori ka filluar të vrapojë pas tij dhe me shqelma e ka nxjerrë nga klasa. Pas ngjarjes, fëmija është kontrolluar në Spitalin klinik në Tetovë, ku është konstatuar se ka shtypje në kokë dhe në një pjesë të shpinës në anën e majtë dhe për të njëjtën i është dhënë edhe vërtetim mjekësor.

Në lidhje me kërkesat tona për informacione në lidhje me rastin në fjalë nga drejtori i shkollës së mesme, u informuam se është sjellë vendim me të cilin profesorit i hiqet 5% nga rroga në periudhën prej 6 muaj dhe na u dërgua kopje nga vendimi dhe nga Propozimi dhe proces verbali të përgatitura nga Inspektorati shtetëror i arsimit.

Në lidhje me këtë ngjarje morëm përgjigje edhe nga Ministria e punëve të brendshme – SHPB Tetovë, në të cilën na informojnë se kundër profesorit është parashtruar Kërkesë për inicimin e procedurës penale.

Në propozimin dhe proces verbalin e përgatitur nga Inspektorati shtetëror i arsimit është theksuar se në sajë të kontrollimit të bërë të evidencës dhe të dokumentacionit të shkollës dhe bisedat e bëra me të pranishmit gjatë qëndrimit atje, është konstatuar se ekzistojnë dëshmi për ndëshkimin fizik të nxënësit B.S. nga ana e profesorit të matematikës Sh.K. Aq më tepër edhe vetë arsimtari ka lajmëruar se i ka rënë nxënësit, por edhe në vendimin që është sjellë nga Drejtori është theksuar siç vijon: “....profesori Sh.K. në turnin e parë ka hyrë në orë të matematikës, dhe pas tij ka hyrë nxënësi B.S. dhe ka filluar ta fyejë profesorin. Në këtë profesori ka reaguar me nervozë dhe me karrige nxënësish e ka shtyrë nxënësin”.

Në rastin e dytë bëhet fjalë për ngjarje e cila ka ndodhur në Sh.F. “Alija Avdoviq” në fshatin e Shkupit – Batincë, gjatë orës së tretë, kur arsimtari i historisë F.S. e ka qëlluar me shuplakë nxënësin e klasës së gjashtë. Nxënësi trembëdhjetë vjeçar nga fuqia e goditjes ka rënë në dysheme dhe ka marrë frakturë të dorës. Menjëherë pas kësaj arsimtari me autobus të qytetit e ka shpjer fëmijën në Spitalin e qytetit në Shkup, e pasi fëmijës i është dhënë ndihma mjekësore është lëshuar për shërim në shtëpi.

Në lidhje me këtë ngjarje morëm përgjigje nga Ministria e punëve të brendshme – SHPB Shkup, në të cilën na informojnë se kundër profesorit është parashtruar Kërkesë për inicimin e procedurës penale për shkak të sulmit fizik të personit tjetër në vend publik. Me shkresën poashtu na informojnë se nëna e fëmijës heq dorë nga çfarë do qoftë përndjekje kundër profesorit, duke harruar me këtë rast se Ministria  e punëve të brendshme nuk është e obliguar me kërkesën për përndjekje penale nga ana e të dëmtuarit.

Vallë a e harrojnë organet tona kompetente rastësisht apo me qëllim nenin 142 nga Ligji për procedurë penale me të cilin parashihet  se organet shtetërore, institucionet të cilat kryejnë autorizime publike dhe persona tjera juridik janë të obliguar që t’i paraqesin veprat penale përndjekja e të cilave bëhet në sajë të obligimit zyrtar, për të cilat janë të informuar ose për të cilat do të kuptojnë në ndonjë mënyrë tjetër.

Të gjitha dokumentet ndërkombëtare të ndërlidhura me të drejtat e fëmijëve në mënyrë të prerë e ndalojnë dhunën fizike dhe rekomandojnë që e njëjta të ndëshkohet në mënyrë më të ashpër.

Komiteti i Helsinkit paralajmëron se do të parashtrojë aktpadi penale kundër kryerësve dhe pret që Prokuroria Publike seriozisht t’i qaset lëndës, për shkak se me mos sanksionimin e këtyre veprave penale dërgohet mesazhi se të njëjtat janë të lejuara dhe hapen mundësi që ato të përsëriten.

2. RASTE POLICORE DHE GJYQËSORE

2.1. Rasti i procedimit arbitrar, të pa barabartë dhe anesë me nëpunës policor

Komitetit të Helsinkit të Maqedonisë ju drejtua një grup më i madh i nëpunësve policor – policë të punësuar në kontrollin e pasaportave në kalimin kufitar Deve Bair dhe Qafë e Thanës. Kundër të gjithë atyre është filluar, udhëhiqet, e për disa tanimë është kryer procedura penale për veprën e kryer penale Keqpërdorimi i pozitës dhe të autorizimeve zyrtare, pasi që kanë vepruar në kundërshtim me nenin 146 dhe nenin 155 të Ligjit për siguri të komunikacionit nëpër rrugët, nenin 75 dhe nenit 76 nga Ligji  për transport në komunikacionin rrugor, nenin 72 paragrafi 2 nga Ligji për rrugë publike, përkatësisht se nëpunësit policor e kanë lejuar kalimin në Maqedoni të mjeteve motorike me ngarkesë e cila e tejkalon peshën maksimalisht të lejuar prej 40.000 kg.

Përfaqësues të Komitetit të Helsinkit e bën monitorimin dhe bën analizë gjithëpërfshirëse të procedurës së gjithëmbarshme e cila zbatohet kundër këtyre personave. Me këtë rast konstatohet se bëhet fjalë për raste identike, dëshmitë mbi të cilat bazohet akt akuza si dhe dëshmitarët janë të njëjtë për të gjitha personat.          

Pa marrë parasysh se bëhet fjalë për raste identike prapë se prapë ekziston trajtim i ndryshëm, i pa barabartë dhe diskriminues në procedimin e Prokurorisë publike me atë që në raste të caktuara është tërhequr propozim akuza nga ana e Prokurorisë Publike me arsye se “nga dëshmitë e nxjerra në seancën kryesore nuk dëshmohet se i akuzuari ka bërë vepër penale”. Ndërsa në procedurat tjera kjo nuk është bërë dhe kanë epilog krejtësisht tjetër. Është interesante se si Prokuroria Publike e cila është organ i vetëm dhe i pavarur shtetëror që i përndjek kryerësit e veprave penale dhe të tjera që me ligj përcaktohet si vepra që ndëshkohen aplikon standarde të dyfishta në rastin e theksuar, si në pikëpamje të inicimin e procedurës e cila është e anshme dhe jo objektive për shkak se nuk siguron barazi para ligjit për të gjithë. Me këtë nuk e respekton dhe mbron të drejtat e njeriut dhe liritë themelore dhe nuk kujdeset që sistemi penalo – juridik të funksionojë në kohë dhe në mënyrë efikase.

Gjatë procedurës gjyqësore është vënë nën pikëpyetje pavarësia dhe pa anshmëria e gjykimit  për shkak se nuk është siguruar prania e dëshmitarëve dhe ekspertëve në seancën kryesore të cilët janë marrë në pyetje gjatë hetimeve dhe mbrojtësit e tyre për shkak se gjykatësi hetimor nuk i ka informuar për kohën dhe vendin e marrjes së tyre në pyetje. Nga ana tjetër, dëshmitarët poashtu me këmbëngulësi nuk paraqiteshin dhe nuk përgjigjeshin në ftesat e dërguara në mënyrë të rregullt për seancën kryesore, e gjykata vazhdimisht qëndronte në heshtje dhe nuk e përmbushte obligimin ligjor për këtë. Nga kjo si rrjedhojë kemi shkeljen e dukshme dhe të vrazhdët të Ligjit për procedurë penale.[10]

          Mbrojtësve, si dhe vetë të akuzuarve, nuk u janë dërguar dëshmitë me shkrim të bashkangjitura nga prokuroria publike, me çka nuk u është siguruar mundësia për përgatitje përkatëse të mbrojtjes.[11]

          Për të qenë absurditeti edhe më i madh, të gjithë të akuzuarit që nuk kishin mbrojtës, u ankuan edhe në lidhje me proces verbalet nga seanca kryesore gjyqësore. Më saktë, gjykata nga ndonjë herë ka pyetur nëse dëshirojnë proces verbal nga e njëjta, sikur kjo të jetë çështje e vullnetit të mirë, e jo obligim ligjor i gjykatës, e nga ndonjë herë as që i ka pyetur e as nuk ju ka dhënë ekzemplar nga proces verbali. Deklarimet e këtilla, u konfirmuan pa dyshim edhe nga monitorimi i seancave kryesor gjyqësor nga përfaqësuesit e Komiteti të Helsinkit[12].

           Vënia në proces verbal të dëshmisë e cila është krejtësisht ndryshe nga ajo që është thënë në procesin kryesor gjyqësor, dhe e konfirmuar nga proces verbali i dërguar Komitetit  nga e njëjta ajo seancë kryesore gjyqësore nga ana e të akuzuarës. Posaçërisht që bëhet fjalë për deklarime të cilat shkojnë në favor të të akuzuarve[13].

          Për një pjesë nga nëpunësit policor tanimë janë sjellë akt vendime gjyqësore të shkallës së parë me të cilat dënohen në 6, 7 ose 8 muaj burg me vendim të shqiptuar gjyqësor me kusht, me ç’rast dënimi me burg nuk do të ekzekutohet poqese të njëjtit në periudhë prej 1 ose 2 vitesh nuk kryejnë vepër tjetër penale.

          Ndërlikueshmëria dhe mos racionaliteti i këtij rasti shihet edhe në atë që për të njejtën punë dhe të njëjtat veprime tani ka filluar procedurë kundër nëpunësve të doganës. Me këtë rast askush nuk e vë vëmendjen se ”askush nuk mund sërish të gjykohet për vepër për të cilën tanimë është sjellë vendim i plotfuqishëm gjyqësor”[14]. Absurde, por e vërtetë!

            Komiteti i Helsinkit konsideron se procedura e udhëhequr në këtë mënyrë, nuk është asgjë tjetër përveç proces arbitrar, i pa barabartë dhe me anim kundër këtyre nëpunësve policor. Me që njëri nga funksionet e nëpunësve policor është mbrojtja e rendit juridik, parashtrohet pyetja ku tani është ai për ata, cili është qëllimi dhe kuptimi i aplikimit të drejtësisë në këtë rast?

Duke e pasur parasysh faktin për procedurat e përfunduara  të plotfuqishme, Komiteti i Helsinkit përgatit Aplikacion kundër Republikës së Maqedonisë para Gjykatës Evropiane në Strazburg në lidhje me mbrojtjen e të drejtës së nëpunësve policor për gjykim të drejtë.

2.2. Mbajtje dashamirësie dhe mbajtje ane gjatë përcaktimit të përgjegjësisë për torturë për personat e autorizuar zyrtar në burgun “Skopje” – Shkup

          Traktati ndërkombëtar për të drejtat qytetare dhe politike thekson qartë se “Ndaj çdo personi të privuar nga liria patjetër duhet të veprohet në mënyrë humane dhe me respektimin e dinjitetit që është i pa ndashëm nga personaliteti i njeriut” dhe njëkohësisht thekson që ”Zbatimi i dënimit e përfshin procedurën me të dënuarit e cila e ka për qëllim përmirësimin dhe rehabilitimin social”[15]. Aq më tepër, legjislativi i Maqedonisë në mënyrë edhe më strikte në Ligjin për zbatimin e sanksioneve thekson që “Gjatë zbatimit të dënimit me burg patjetër duhet të mbrohet integriteti psiko fizik dhe moral i personit të dënuar dhe të respektohet personaliteti dhe dinjiteti i njeriut”[16]. Por, për fat të keq, shumë shpesh Komiteti i Helsinkit vë në pah anashkalimin e këtyre parimeve dhe obligimeve në entet ndëshkuese – përmirësuese.

          Gjatë muajit mars Komiteti me një kumtesë të posaçme e informoi opinionin për vizitën e realizuar në “Burgun Shkup” - të Shkupit dhe për torturën e konstatuar, trajtimin johuman dhe degradues mbi 4 (katër) të burgosur nga ana e një numri më të madh të sektorit të sigurimit. Në lidhje me këtë rast, Komiteti i Helsinkit me një shkresë ju drejtua Drejtorisë për zbatimin e sanksioneve pranë Ministrisë së drejtësisë, me qëllim të marrjes së të dhënave për masat që janë ndërmarrë për sanksionimin e fajtorëve. Drejtoria për zbatimin e sanksioneve në përgjigjen e saj na informon se pas njohurive të fituara për ngjarjen në fjalë e kanë vizituar Burgun e Shkupit, me ç’rast kanë biseduar me personat zyrtar dhe ato të dënuar, se kanë bërë kontrollim të dokumentacionit medicinal dhe të dëshmive tjera të cilat i kanë pasur në dispozicion dhe kanë konstatuar se forca fizike e përdorur kundër të dënuarve jo vetëm që ka qenë tejmase, por në pjesën më të madhe ka qenë e panevojshme. Mirëpo, edhe përkundër gjendjes së këtillë faktike që është konstatuar, personave udhëheqës nga burgu u është dhënë urdhëresë gojore për inicimin e procedurës disiplinore për të gjithë personat zyrtar të involvuar në rastin. Pas marrjes së informacionit nga burgu në tërësi është vepruar sipas urdhëresës, është ngritur procedurë disiplinore kundër 8 (tetë) personave zyrtar, nga të cilët katër kanë qenë edhe të suspenduar nga puna. Së shpejti pas kësaj, nga Burgu kanë qenë të informuar se edhe pjesëmarrësit janë ndëshkuar në mënyrë përkatëse me masa disiplinore.

          Komiteti i Helsinkit shpreh keqardhje që edhe përkundër apeleve të shumta edhe nga palët e involvuara vendase edhe nga ana e faktorëve ndërkombëtar, edhe krahas tejkalimet e shpeshtuara  të autorizimeve, organet kompetente edhe më tej e injorojnë mundësinë, por  aq më tepër edhe obligimin për përcaktimin e përgjegjësisë penale të kryerësve. Në vend të ngritjes së procedurës për vepër të kryer penale Torturim dhe veprim ose ndëshkim tjetër të vrazhdët, jonjerëzor ose poshtërues ose veprën Maltretim gjatë kryerjes së shërbimit, vepra  të parapara në Kodin penal, pothuajse të gjitha rastet e përdorimit të forcës tejmase dhe të pa nevojshme nga ana e personave zyrtar, prejudikohen dhe përfundojnë me dënime disiplinore për të njëjtit.

Organet kompetente të Maqedonisë duhet të jenë të vetëdijshme se këto të drejta burojnë nga dinjiteti i njeriut, nëse realisht mbrohen dhe kundërvajtësit në mënyrë përkatëse sanksionohen, në të ardhmen kjo do të kontribuonte për zvogëlimin e mënyrës së këtillë të vrazhdët, jonjerëzore dhe poshtëruese të sjelljes dhe të procedimit.

Komiteti i Helsinkit apelon se “shqiptimi i drejtësisë nuk mund të mbetet jashtë dyerve të burgjeve” [17].

2.3. Rasti Igor Bllazhev, fsh. Sopot - Kavadar

Komiteti të Helsinkit ju drejtua z. Igor Bllazhev nga fsh. Sopot – i Kavadarit dhe na informoi se për momentin gjendet në vuajtje të dënimit me burg në kohëzgjatje prej 3 vitesh në Burgun në Gjevgjeli.

Gjykatësi për zbatimin e sanksioneve pranë Gjykatës Themelore Kavadar në datën 11 Mars të vitit 2008 ka sjellë Urdhërese në emër të  z. Igor Bllazhev për dërgimin në vuajtje të dënimit me burg në Burgun e Gjevgjelisë. Z. Bllazhev dy herë ka kërkuar që t’i mundësohet shtyrje e fillimit të vuajtjes së dënimit për shkaqe shëndetësore. Kërkesat i janë miratuar dhe fillimi i vuajtjes së dënimit me burg i është shtyrë për gjashtë muaj (në dy raste nga 3 muaj). Me atë, z. Bllazhev ka qenë i obliguar të paraqitet në Burgun në Gjevgjeli në datën 22 Tetor të vitit 2008 për fillimin e vuajtjes së dënimit me burgim. Urdhrin e lëshuar z.  Bllazhev nuk e ka respektuar.

Në datën 4 Nëntor të vitit 2007 gjykatësi për ekzekutimin e sanksioneve ka sjellë Urdhër për paraburgimin e të dënuarit dhe Fletë arrest për gjetjen e të njëjtit.

Pas disa ditësh, më saktë në datën 10 Nëntor të vitit 2008 z. Bllazhev sërish ka parashtruar lutje për shtyrje të ekzekutimit të dënimit, të cilën gjykata e ka hedhur poshtë si të palejuar[18]. Të njëjtin vendim z. Bllazhev e ka pranuar në datën 24 Nëntor të vitit 2008. Në afatin e paraparë me ligj prej 3 ditësh z. Bllazhev i ka parashtruar ankesë këshillit gjyqësor të Gjykatës Themelore Kavadar, gjë e cila shihet nga vula e pranimit të gjykatës me datë 26 Nëntor të vitit 2008. Me ankesën e dhënë z. Bllazhev ka kërkuar shtyrje të ekzekutimit të dënimit me arsyetim se i është caktuar ndërhyrje kirurgjike në Spitalin Ushtarak – Shkup, për të cilën gjë ka parashtruar edhe dokumentacion medicinal[19].

Pa marrë parasysh se veç më ka qenë e caktuar ndërhyrja kirurgjike, pjesëtarë të policisë nga Stacioni Policor (SP) Karposh nga shtrati i spitalit e kanë marrë dhe e kanë shpjerë z. Bllazhev në, kinse, bisedë 15 minutëshe në stacionin policor. Në SP Karposh z. Bllazhev është mbajtur deri të nesërmen prej nga është shpjerë në Burgun Gjevgjeli për vuajtje të dënimit me burg pa marrë parasysh se ka pasur dhimbje dhe se ka pasur gjendje të keqësuar shëndetësore.

Këshilli gjyqësor i Gjykatës Themelore në Kavadar më 10 dhjetor të vitit 2008, pas plotë 15 ditë, ka sjellë Vendim Ks. Nr. 49/08[20] me të cilin ankesën e dhënë e ka refuzuar si të pabazë, në pajtim me nenin 91[21] nga Ligji për ekzekutimin e sanksioneve.

Duke u nisur nga deklarimet e palës dhe nga dokumentacioni i ardhur, Komiteti i Helsinkit i dërgoi shkresë Gjykatës Themelore në Kavadar me kërkesë që të na informojnë për shkaqet për të cilat nuk është respektuar afati prej 3 ditësh, në të cilin këshilli gjyqësor është i obliguar që të sjell vendim për ankesën e parashtruar, me sqarim se ankesa është parashtruar më 26 Nëntor të vitit 2008, ndërsa këshilli gjyqësor i Gjykatës Themelore në Kavadar ka vendosur më 10 Dhjetor  të vitit 2008, që do të thotë plotë 15 ditë pas marrjes së ankesës së parashtruar.

Më 10 Prill të vitit 2009 morëm përgjigje nga ana e gjykatës në Kavadar me arsyetim se në datën në fjalë është pranuar ankesa në gjykatën që është parashtruar nga i dënuari Bllazhev, por në të njëjtën  është përdorur terminologji profesionale e cila për gjykatën ka qenë e pa kuptueshme, kështu që gjykata më 29 Nëntor të vitit 2008[22] i është drejtuar Spitalit ushtarak në Shkup, të cilën kërkesë spitali e ka marrë më 3 Dhjetor të vitit 2008. Spitali ushtarak në Shkup me shkrim është përgjigjur në kërkesën e gjykatës në datën 4 dhjetor të vitit 2008, e të njëjtën përgjigje gjykata e ka pranuar në 9 Dhjetor të vitit 2008. Të nesërmen është mbajtur seancë e Këshillit gjyqësor dhe atëherë ankesa e të dënuarit është refuzuar si e pabazë.

Thjesht është habitëse, nga njëra anë kemi dispozitë ligjore të qartë dhe të ditur, (Këshilli gjyqësor është i obliguar të sjell vendim për ankesën në afat preh tre ditësh pas pranimit të ankesës), e nga ana tjetër kemi arsyetim për mos respektimin e dispozitës së njëjtë ligjore. Mos gatishmëria e pjesëtarëve të këshillit gjyqësor për të vendosur për ankesën e parashtruar, me arsyetimin se terminologjia e përdorur profesionale për gjykatën ka qenë e pa kuptimtë në asnjë rast nuk guxon të përdoret si arsyetim për mos respektimin e të drejtave të qytetarëve, përkatësisht të të dënuarve në rastin konkret.

3. SHKELJE TË TË DREJTAVE EKONOMIKE DHE SOCIALE

3.1. Rasti Mihajllo Veljanovski

Mihajllo Veljanovski është pensionist me vendim nga 1 Marsi i vitit 1989. Më 4 Nëntor të vitit 2008 Fondit për sigurim pensional dhe invalidor të RM – Shërbimi profesional – Njësia rajonale Manastir ka parashtruar kërkesë për dhënie të vendimit për harmonizimin e bërë mujor të pensionit. Duke pasur parasysh se në afatin e paraparë me ligj për vendosje në procedurë administrative, z-tëri Veljanovski nuk ka marrë vendim, gjë e cila shihet nga dokumentacioni që është dorëzuar, në datën 30 Dhjetor të vitit 2008 ka parashtruar ankesë për shkak të heshtjes së administratës të cilën ja ka drejtuar Komisionit të Qeverisë së Republikës së Maqedonisë për vendosje në shkallë të dytë për lëndët nga sigurimi pensional dhe invalidor.

Komisioni i shkallës së dytë, duke vendosur për ankesën e parashtruar, në datën 2 Mars të vitit 2009 ka sjellë vendim me të cilin ankesa e Mihajllo Veljanovskit refuzohet si e pabazë. Habitës, por njëkohësisht edhe brengosës është fakti që organi i shkallës së dytë e ka kapërcyer bazën në sajë të të cilës është parashtruar ankesa, e kjo është heshtja e administratës duke mos e hulumtuar këtë rrethanë, dhe në vendimin e vet ka theksuar se ankesa është parashtruar kundër vendimit C. nr. 23346 të 17 Nëntorit të vitit 2008. Me këtë rast, të mos harrojmë se pala kurrë, as ka dëgjuar, e as ka parë vendim të tillë, në të kundërtën me siguri nuk do të kishte parashtruar ankesë pikërisht për shkak të mos sjelljes dhe mos dërgimit të vendimit të shkallës së parë.

I hutuar nga veprimi i organit të shkallës së dytë, i cili gjithsesi duhet ta rishqyrtojë procedimin e organit më të ulët dhe t’i përmirësojë lëshimet eventuale në punën, Mihajllo Veljanovski i është drejtuar Inspektoratit administrativ shtetëror, e ndërkohë i ka parashtruar aktpadi Gjykatës administrative të Republikës së Maqedonisë për inicimin e kontestit administrativ.

Komiteti i Helsinkit ju drejtua me shkresa Fondit për sigurim pensional dhe invalidor, Komisionit për vendosje në shkallën e dytë, si dhe Inspektoratit administrativ shtetëror, e në këto shkresa morëm përgjigje nga Fondi dhe nga Inspektorati administrativ shtetëror. Për fat të keq, Komisioni i shkallës së dytë, as që bëri përpjekje të përgjigjet për lëshimin e vet.

Inspektorati administrativ shtetëror na informon se pas kontrollit të realizuar inspektues në Fondin për sigurim pensional dhe invalidor është konstatuar se pas kërkesës së parashtruar për harmonizimin e pensionit, Fondi ka sjellë vendim në afatin e përcaktuar me ligj, por të njëjtin nuk ja ka dërguar parashtruesit. Për këtë shkak, inspekcioni administrativ me vendim e ka obliguar Njësinë rajonale të Fondit që në afat të caktuar t’ia dërgojë vendimin parashtruesit, pas së cilës Fondi ka vepruar në pajtim me obligimin. Ndërkaq, në përgjigjen e vet, Fondi na informon se lënda e Mihajallo Veljanovskit në sajë të ankesës të datës 28 Prill të vitit 2009 i është dërguar Komisionit të shkallës së dytë, duke mos e përmendur të dhënën për mungesën e cila për atë është e pa rëndësishme.

Parashtrohet pyetja, pse Komisioni qysh gjatë parashtrimit të ankesës për shkak të heshtjes së administratës nuk e ka konstatuar lëshimin e Fondit për mos dërgimin e vendimit, me qëllim që procedura të mund të  përfundojë më shpejt, por ka mbetur e verbër për faktin e tillë dhe ka sjellë vendim me të cilin e konfirmon vendimin e panjohur për palën.

Edhe më habitës është fakti, se si Inspektorati administrativ shtetëror ka heshtur për mënyrën e këtillë të veprimit të Komisionit, e cila ka kontribuar për zvarritjen e procedurës, për shkak të të cilës tani është iniciuar kontest administrativ, e nga ana tjetër Mihajllo Veljanovski ka qenë i detyruar sërish të parashtrojë ankesë kundër vendimit të cilin e ka pranuar pothuajse gjysmë viti më vonë nga data e sjelljes së tij.

 Gjithsesi edhe Komisioni hesht për situatën e këtillë dhe tani sërish do të vendos për ankesën e parashtruar dhe pa dyshim nuk do të duhet të jep shumë mund për shkak se vetëm duhet ta ndryshojë datën e vendimit paraprak të shkallës së dytë.

Në këtë rast është harruar në dispozitat nga neni 245 dhe 246[23] nga Ligji për procedurë të përgjithshme administrative (LPPA). Nga ana tjetër, a janë përcaktuar shkaqet për mos respektimin e neneve 80 dhe 82 të LPPA sipas të cilave dërgimi bëhet me dorëzimin e shkresës personit për të cilin ajo është e dedikuar dhe këtë që në afat prej 15 ditësh llogaritur nga dita kur do të përcaktohet nevoja për dërgim të bëjë dy përpjekje që të bëjë dërgim të rregullt me dorëzim palëve.

Vallë a mund në një të ardhme të afërt të presim përgjegjësi të organit shtetëror të administratës për shkeljet e shpeshta të dispozitave të procedurës administrative? Komiteti i Helsinkit shpreh keqardhje që Fondi me një pothuajse gjysmë viti vonesë ka konstatuar nevojë për dërgesë, si dhe për shkak të faktit që Komisioni nuk ka pasur kohë ta konstatojë këtë fakt në favor të të drejtave  të palës. Përderisa organet shtetërore veprojnë në kundërshtim me ligjin pa frikë për çfarë do qoftë përgjegjësie, nuk mund të presim mbrojtje efikase të të drejtave të njeriut në procedurën administrative.

3.2. Rasti Emilija Kostadinova

Procedura administrative, e cila më tepër ose më pak paraqitet si pjesë e përditshmërisë së qytetarëve, definohet si procedurë e cila në vete e përfshin konceptin e sigurimit të ligjshmërisë materiale dhe formale të akteve të miratuara në këtë procedurë dhe mbrojtje të të drejtave dhe interesave të subjekteve në këtë raport. Por, ky definicion vetvetiu duket si ideologji e pastër, pa vështrim të posaçëm për shembujt e panumërt në jetën reale të cilët e dëshmojnë/pohojnë pikërisht të kundërtën. Shembulli i palës Emilija Kostadinova paraqet shembull eklatant për mosrespektimin e dispozitave të Ligjit për procedurë të përgjithshme administrative dhe procedim të organeve shtetërore në kundërshtim me të njëjtat.

Në të vërtetë, pala ju drejtua Komitetit të Helsinkit për të drejtat e njeriut  e në lidhje me injorimin dhe mosrespektimin e dispozitave të qarta ligjore nga ana e Agjencisë për punësim - Qendra për punësim Vinicë.

Personi Emilija Kostadinova në ditën 7 Korrik të vitit 2008 në pajtim me Ligjin për sigurim, i ka parashtruar kërkesë për njohjen e të drejtës për pagesë në para për të papunët, Agjencisë për punësim – Qendra për punësim Vinicë.

          Qendra duke proceduar në lidhje me kërkesën e palës sjell vendim nr. 0309-139  në datën 2 Shtator të vitit 2008 me të cilën të njëjtën e refuzon, pas të cilit pala në afatin e paraparë me ligj i parashtron ankesë organit të shkallës së dytë, Ministrisë së punës dhe politikës sociale.

Meqë afatet e parapara ligjore, prej dy muaj[24], për vendosje në lidhje me ankesën qëmoti kishin kaluar, pala në datën 13.11.2008 i ka dërguar Qendrës për punësim – Vinicë, kërkesë për qasje në informacionet me karakter publik në lidhje me këtë rast Në kërkesën e palës, Qendra në datën 02.12.2008 është përgjigjur se lënda është kthyer për rishqyrtim[25] nga ana e Ministrisë së punës dhe politikës sociale.

Pa marrë parasysh se pala është informuar se vendimi i shkallës së dytë në realitet ekziston, dhe se me të njëjtën lënda është kthyer për shqyrtim dhe vendosje të sërishme në kuadër të Qendrës për punësim – Vinicë, deri më sot e njëjta nuk i është dërguar dhe dorëzuar palës, e ajo as që ka mundësi që të njihet me përmbajtjen e vendimit.

Në drejtim të marrjes se informacioneve për shkaqet e mos arritjes së vendimit deri te pala, Komiteti i Helsinkit disa herë me shkrim ju drejtua Agjencionit për punësim të Republikës së Maqedonisë – Qendra për punësim – Vinicë, me kërkesë të informacioneve për rastin, mirëpo nga ana e Qendrës hasëm vetëm në heshtje dhe injorim të kërkesave të dërguara!

Komiteti i Helsinkit duke e përcjellë këtë rast pyet çka ndodh me respektimin e obligueshëm të parimeve të procedurës administrative, parimin e mbrojtjes së palëve, me atë të efikasitetit dhe, më të rëndësishmes, përgjegjësisë së organeve të cilat (nuk) veprojnë në pajtim me Ligjin, si dhe kush do ta bart përgjegjësinë për mos përmbajtjen ndaj Ligjit dhe dispozitave të tija. Ky rast flet për nevojën për përgjegjësi individuale të organit shtetëror në rastin konkret, Agjencisë për punësim – Qendra për punësim – Vinicë, e cila me mos procedimin dhe mos respektimin e saj të Ligjit i ka sjellë në pyetje të drejtat dhe interesat e palës.

Komiteti i Helsinkit beson se ky rast me në fund do ta fitojë ç’thurjen e vet, e cila do të shërbejë si shembull pozitiv i cili do të kontribuojë për kthyerjen e sigurisë juridike te qytetarëve dhe besimin e tyre në institucionet shtetërore.

4. SHTOJCË

KONKLUZIONE nga Tryeza e rrumbullakët në temën:

“Ligji i ri për punë të brendshme nga aspekti i shtetit juridik”

e organizuar nga Komiteti i Helsinkit për të drejtat e njeriut i RM

më 22. 05. 2009 në Hotelin “Arka” në Shkup

1. Hyrje. Në tryezën e rrumbullakët në temën “Ligji i ri për punë të brendshme nga aspekti i shtetit juridik” morën pjesë përfaqësues të strukturave akademike, të Ministrisë së drejtësisë, gjykatës, avokatë dhe prokurorë publik, Drejtorisë për mbrojtjen e të dhënave personale, të Kuvendit të RM, sektori joqeveritar dhe partitë politike. U vlerësua se Ligji i ri për punë të brendshme (LPB) është projekt ligjor posaçërisht i rëndësishëm i cili është kyç për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive themelore kushtetuese.

2. Reformë e Drejtorisë për siguri dhe kundërzbulim. Edhe përkundër pritjeve se pas miratimit të Ligjit për policinë në vitin 2006 (me çka në mënyrë juridike u rregullua pjesa e sigurisë publike), sfera e sigurisë shtetërore më në fund do të rregullohet nga ana juridike në mënyrën që Drejtoria për siguri dhe kundërzbulim do të vendoset si një shërbim bashkëkohor sipas shembullit të demokracive bashkëkohore evropiane, Propozimi i Ligjit për punë të brendshme (LPB) mbetet në modelet e vjetruara dhe etatiste të “policisë sekrete” pa kompetenca, autorizime juridikisht të rregulluara dhe pa mundësi për çfarë do qoftë kontrolli të jashtëm real. Në të vërtetë, pa marrë parasysh që vetë MPB para disa vitesh përgatiti strategji solide për modernizimin e shërbimit të sigurimit shtetëror, këto reforma shtyheshin vazhdimisht me pretekstin se kinse për shkak të rreziqeve ekzistuese për shtetin nuk ka ardhur koha që ky shërbim të reformohet. Përkundrazi, sot Republika e Maqedonisë është demokraci stabile parlamentare, shtet kandidat për anëtare të NATO-s dhe të BE. Ky fakt është vetëm një argument më tepër për nevojën që ky sektor të rregullohet sipas standardeve të shtetit juridik.

3. Rishqyrtimi i kompetencave dhe të autorizimeve të DZK. DZK është organ i pavarur në kuadër të MPB i cili punët duhet dhe është i obliguar t’i kryejë në pajtim me Kushtetutën dhe ligjet e Republikës së Maqedonisë dhe me marrëveshjet e ratifikuara ndërkombëtare. Gjatë rregullimit juridik të kompetencave dhe të autorizimeve të DZK patjetër duhet të mbahet llogari edhe për Ligjin për prokurori Publike (LPP), Ligjin për procedurë penale (LPPe), Koncepcioni Kombëtar për siguri dhe mbrojtje, e posaçërisht për Rekomandimin nr. 1402 të Këshillit të Evropës, si dhe për standardet juridike dhe rregullat mbi shërbimet e sigurisë dhe të spiunazhit të përkrahura nga OKB, OSBE dhe Organizata për bashkëpunim dhe zhvillim ekonomik.

Për ta penguar keqpërdorimin arbitrar dhe politik të shërbimeve për qëllimet e elitave politike në pushtet dhe për ta siguruar sundimin e të drejtës dhe respektimin e të drejtave të njeriut, është posaçërisht me rëndësi që të rregullohen kompetencat dhe autorizimet e pjesëtarëve të saj.

DZK duhet të fokusohet në planifikimin dhe zbatimin e aktiviteteve kundërzbulues, informativo analitike, kontrolluese dhe koordinuese në territorin e Republikës së Maqedonisë. Në këtë  kuptim, njëlloj si edhe shërbimet e këtilla ose të ngjashme në demokracitë perëndimore, DZK duhet të grumbullojë, analizojë dhe vlerësojë të dhëna dhe informacione për veprimin e individëve, grupeve, organizatave dhe shërbimeve të huaja në territorin e Republikës së Maqedonisë të cilat janë të orientuara kundër sigurisë kombëtare, e të luajnë rolin e ndonjë policie sekrete të tipit etatist të shteteve të mëparshme të Evropës Lindore.

3.1. Kompetencë për krimin e organizuar. Nuk ka kurrfarë baze as juridike e as reale që DZK të veprojë si krim-polici sekrete për veprat më të rënda të krimit të organizuar. (Thënë kalimthi, askush deri tani nuk ka definuar se cili krim është i rëndë, për shkak se krim të lehtë nuk ka) Në të vërtetë, nga aspekti konceptual dhe organizativ, LPP dhe LPPe nuk parashikojnë që DZK të jetë pjesë e policisë cila nën udhëheqjen e prokurorit publik do të punojë në hetimet penale. Koncepti i Policisë Gjyqësore nënkupton bashkëpunim të ngushtë të udhëheqësve të njësive organizative në kuadër të MPB, Policisë financiare dhe Drejtorisë së doganave të cilat punojnë në zbulimin dhe paraqitjen e veprave penale me prokurorin kompetent publik, e këtë, siç kemi dijeni, nga DZK nuk mund të pritet. Nga ana tjetër, Sektori për krim të organizuar është sektori më i fuqishëm në MPB, i cili një kohë të gjatë realizon bashkëpunim të mirë me DZK dhe prokurorinë publike, dhe për këtë shkak nuk ka arsye që ky shërbim të përzihet në arrestimin e kriminelëve dhe ngjashëm.

Cilat forma të rënda të krimit të organizuar MPB konsideron se “rrjedhin nga institucionet demokratike” do të duhet të arsyetojë vetë propozuesi.

Kompetencat e DZK që aktivisht të merret me zbulimin dhe përndjekjen e kriminelëve (përndjekjen e kryerësve të veprave penale Kushtetuta e RM e rezervon për prokurorinë publike!) krijon probleme edhe në realizimin e bashkëpunimit policor dhe të prokurorëve në kuadër të Europolit dhe Euroxhastit. Kjo për shkak se shërbimet e sigurimit shtetëror nuk ju nënshtrohen standardeve për mbrojtje të të dhënave personale, të cilët janë element  qenësor në bashkëpunimin ndërkombëtar policor.

3.2. Autorizimet policore të DZK. Për shkak të tërë kësaj, nuk ka shkak të vërtetë se pse DZK do të duhej të ketë autorizime policore. Krahas kësaj, konstruksioni ligjor nga neni 34 sipas të cilit personat e autorizuar nga DZK “mund t’i aplikojnë autorizimet policore të nëpunësve policor, në mënyrën dhe nën kushtet e përcaktuara me Ligjin për polici”, e “nën kushte dhe në vëllim të nevojshme për realizimin e punëve nga kompetenca e Drejtorisë” nuk është as juridikisht e as logjikisht e qëndrueshme. Në të vërtetë, autorizimet policore Ligji për policinë (LP) i jep për aktivitete dhe situata tërësisht të ndryshme nga ato me të cilat merret DZK, si mbrojtje të rendit dhe të qetësisë publike e ngjashëm.

Më tej, ligji nuk thekson se cilat janë ato “masa dhe metoda të posaçme për grumbullimin sekret të të dhënave” dhe me cilin ligj tjetër ato do të rregullohen?! (neni 23). Siç e kemi të ditur, nga miratimi i Kushtetutës së RM, të gjitha aktet nënligjore të MPB me të cilat rregullohen autorizimet e shërbimeve të sigurisë shtetërore (bastisje sekrete e ngjashëm) mbetën pa fuqi juridike dhe – sa e kemi të njohur – që nga atëherë DZK vepron pa metoda posaçërisht të rregulluara juridike! Prej këtu, gjatë kryerjes së kompetencave të veta të përcaktuara me këtë ligj, DZK mund të grumbullojë të dhëna përmes shfrytëzimit të burimeve publike ose me aplikimin e masave të veçanta në pajtim me LPP dhe Ligjin për përcjelljen e komunikimeve. Aplikimi i masave për grumbullimin sekret e të dhënave me të cilat përkohësisht kufizohen disa të drejta dhe liri të qytetarëve mund të zbatohet vetëm për qëllime legjitime dhe në bazë të Ligjit për procedurë penale dhe vetëm nëse të dhënat nuk mund të grumbullohen në mënyrë tjetër ose poqese grumbullimi i tyre është i ndërlidhur me vështirësi jo proporcionale. Në çdo rast të veçantë, poqese ekziston mundësi për zgjedhje të masave për grumbullimin sekret të të dhënave, duhet të zgjidhet ajo masë me të cilën më pak depërtohet në të drejtat dhe liritë e mbrojtura me kushtetutë të qytetarëve.    Nëse të dhënat e grumbulluara me masat sekrete përmbajnë elemente të bazave të dyshimit për planifikimin, përgatitjen ose kryerjen e veprës penale e cila përndiqet në sajë të detyrimit zyrtar, DZK është e obliguar ta informojë prokurorinë publike, në mënyrë të drejtë për drejtë ose përmes Sektorit për Krim të Organizuar (KO).

Të dhënat të cilat nuk kanë të bëjnë me sigurinë kombëtare, e të cilat janë të grumbulluara gjatë zbatimit të kompetencave ligjore, asgjësohen menjëherë për të cilën përpilohet proçes verbal të cilin e nënshkruajnë personat të cilët kanë qenë të pranishëm gjatë asgjësimit të dokumentit.

Qeveria e Republikës së Maqedonisë duhet të miratojë rregullore për kryerjen e punëve të DZK në të cilën më për së afërmi rregullohen procedurat, masat dhe mjetet për punë, mënyra e planifikimit, zbatimit, evidentimit dhe informimit për punët nga kompetencat e DZK, autorizimet dhe  përgjegjësinë, kushtet e nevojshme për kryerjen e punëve në DZK, të drejtat nga marrëdhënia e punës dhe çështje tjera  të cilat janë me rëndësi për punën e shërbimit, e nuk janë të rregulluara me këtë ligj.

Të përsërisim: DZK patjetër duhet të lirohet nga komponenti policor dhe ideologjik në funksionimin e saj dhe të koncentrohet në funksionin burimor të kundërzbulimit: identifikimin dhe pengimin e kërcënimeve për sigurinë e shtetit që janë ndërmarrë nga shërbimet ose organizatat e huaja të zbulimit të përziera në aktivitetet e spiunazhit, sabotazhe, veprime subversive ose terrorizëm, duke mos i shkelur me këtë rast të drejtat elementare të njeriut.

Duhet të theksohet edhe ajo se edhe Byroja për siguri publike (Policia) nuk i kryen  punët policore vetëm në pajtim me ligjin për policinë, por edhe në pajtim me dispozitat e LPPdhe LPPe.

4. Ligji për punë të brendshme (LPB) nuk jep definicion të personave të autorizuar zyrtar (PAZ), ndërsa kriteret për ndërlikimin e punës dhe kushtet dhe mënyrën e kryerjes së punës janë, të paktën, të shpenzuara. Definimi i detyrave dhe autorizimeve të posaçme ka rëndësi të posaçme, për shkak se në këtë thirret edhe Ligji për policinë. Ideja është se PAZ është nocion tejet i gjerë dhe prej aty në këtë ligj patjetër duhet të përcaktohen detyrat dhe autorizimet e posaçme.

Nga ana tjetër, çdo punë ndërlikueshmërinë dhe kushtet e veta. Në vend vetëm që t’i numëron vendet e punës me detyrime dhe autorizime të veçanta, LPB duhet të definojë se çka është person i autorizuar zyrtar dhe çka nënkuptohet nën detyrime dhe autorizime të veçanta. Pozita ministër është funksion ekskluzivisht politik dhe nuk duhet të ketë status të personit të autorizuar zyrtar. Perspektiva tjetër është destimulimi i nëpunësve policor për kryerje profesionale të punës pikërisht për shkak të statusit të njëjtë me nëpunësit tjerë, të cilët në thelb janë nëpunës shtetëror par excellence. Ky proces që moti përshkohet nëpër MPB, dhe tani edhe përfundimisht do të zyrtarizohet me ligj.

Aspekt, jo më pak i rëndësishëm, janë implikimet financiare mbi buxhetin me numrin aq të madh të personave të autorizuara zyrtare. 30% rrogë më e lartë e një numri serioz të të punësuarve, 100 % rrogë për pushim mjekësor dhe beneficione gjatë pensionimit, të cilat nuk janë gjithmonë me ndonjë farë baze.

Cilat punë civile do të mbeten në kompetencat e MPB, duhet në mënyrë të përpiktë të saktësohen, duke e pasur parasysh trendin në BE që punët civile të transferohen në Ministrinë e drejtësisë (neni 2).

5. Kontroll të jashtëm të punës së Ministrisë bëjnë Kuvendi i republikës së Maqedonisë dhe Avokati i popullit. Ku është kontrolli nga Qeveria, gjyqësia, prokuroria publike, OJQ, qytetarët, bashkësia lokale? Me LPP është përcaktuar se gjykata bën vlerësim të ligjshmërisë të autorizimeve të ndërmarra policore, pra vallë a nuk është ky kontroll mbi MPB-në?

Në ligjin nuk është i mundësuar kurrfarë kontrolli real nga ana e Kuvendit mbi DZK. Propozimi parashikon që DZK komisionit kuvendor t’i dërgojë program dhe raport për punën e vet mbi të cilat komisioni siç shihet nuk ka kurrfarë ndikese (neni 41)! Përveç kësaj, skandal i vërtetë është fakti që MPB në LPB i rregullon raportet midis Komisionit dhe Kuvendit!?

6. Pa marrë parasysh që Propozimi i LPB tanimë është në procedurë kuvendore, kërkojmë që teksti i ligjit midis dy leximeve në Kuvend të jetë lëndë e debatit të opinionit të ekspertëve dhe të shoqërisë civile.

Kjo duhet të ndodh, sepse aq më tepër që në fazën përfundimtare është përgatitja e disa ligjeve të reja me të cilat propozohen ndryshime të reja të rregullativës juridike në këtë sferë, si Ligji për procedurë penale dhe kinse ligji i ri për sferën e sigurisë, i cili tanimë paralajmërohet një kohë të gjatë. Me këtë ashpërsohet problemi i (mos) koordinimit të reformave në sektorin e drejtësisë dhe sektorin e punëve të brendshme, gjë e cila është me rëndësi të madhe për obligimet e shtetit në sferën e eurointegrimeve.

--------------------------------------------------------------------------------

[1] KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË MAQEDONISË Neni 25

[2] Neni 3 b nga propozim ndryshimet dhe plotësimet të Ligjit për mbrojtjen e fëmijëve

[3] Ibidem(njëjtë) Neni 5

[4] Ibid. Neni 6

[5] Neni 9-b nga propozim ndryshimet dhe plotësimet e Ligjit për mbrojtjen e fëmijëve

[6] Neni 9-v nga propozim ndryshimet dhe plotësimet e Ligjit për mbrojtjen e fëmijëve

[7] Ibid. Neni 12

[8] Ibid. Neni 26

[9] Neni 87 nga propozim ndryshimet dhe plotësimet e Ligjit për mbrojtjen e fëmijëve

[10] Neni 171 paragrafi 2, alineja 4 dhe alineja 5 në lidhje me veprimet hetuese dhe neni 250 paragrafi 1 nga LPP: 

- “(2)Paditësi, i dëmtuari, i akuzuari dhe mbrojtësi kanë të drejtë të jenë të pranishëm gjatë kontrollimit dhe marrjes në pyetje të ekspertëve. 

(4) Gjatë marrjes në pyetje të dëshmitarit kanë të drejtë të jenë të pranishëm paditësi, i akuzuari dhe mbrojtësi kur ka mundësi dhe probabilitet se dëshmitari nuk do të vijë në seancën kryesore gjyqësore, kur gjykatësi do të konstatojë se kjo është fitimprurëse ose kur njëra nga palët ka kërkuar të jetë e pranishme gjatë marrjes në pyetje. I dëmtuari mund të jetë i pranishëm në marrjen në pyetje të dëshmitarit vetëm kur besohet se dëshmitari nuk do të vijë në seancën kryesore gjyqësore.

(5) Gjykatësi hetues është i obliguar që në mënyrë të përshtatshme ta informojë paditësin, mbrojtësin, të dëmtuarin dhe të akuzuarin për kohën, vendin e kryerjes së veprimeve hetimore, përveç se atëherë kur ekziston rreziku për shtyrje. Nëse i akuzuari ka mbrojtës, gjykatësi hetimor sipas rregullës, do ta informojë vetëm mbrojtësin (neni 171)”;

- Nëse dëshmitari i cili është i ftuar në mënyrë të rregullt, nuk vjen, e nuk e arsyeton mungesën, ose pa miratim ose me arsye largohet nga vendi ku duhet të merret në pyetje, mund të urdhërohet që ai të sillet në mënyrë të dhunshme, por mund të ndëshkohet edhe me gjobë në para, me dënimin e përcaktuar në nenin 75 paragrafi i këtij ligji (neni 250)”.

[11] neni 74 nga LPP: 

- “(1) Parashtresat të cilat sipas këtij ligji që i dërgohen palës tjetër i dërgohet gjykatës në numër të mjaftueshëm ekzemplarësh për gjykatën dhe për palën tjetër. 

(2) Nëse parashtresat e këtilla nuk i janë dorëzuar gjykatës në numër të mjaftueshëm ekzemplarësh, gjykata do ta thirr parashtruesin që në afat të caktuar t’i dorëzojë numër të mjaftueshëm ekzemplarësh. Poqese parashtruesi nuk vepron në pajtim me urdhëresën e gjykatës, gjykata do t’i përshkruajë ekzemplarët e nevojshëm për çka do të paguajë parashtruesi”.

[12] Neni 326 paragrafi 1 dhe paragrafi 2 nga LPP:

- „(1) Proces verbali duhet të përfundohet me përmbylljen e seancës. Proces verbalin e nënshkruajnë kryetari i këshillit dhe proces verbalisti. 

(2) Palët obligueshëm marrin ekzemplar nga proces verbali dhe mund të bëhen vërejtje në pikëpamje të përmbajtjes dhe të kërkohen përmirësime”.

[13] Neni 325 paragrafi 1, paragrafi 4 dhe paragrafi 5, si dhe në nenin 327 paragrafi 3 dhe paragrafi 4 nga LPP:

- „(1) Për punën gjatë seancës kryesore mbahet proces verbal në të cilit patjetër duhet të shënohet në mënyrë qenësore e tërë vazhda e seancës kryesore gjyqësore. 

(4) Kryetari i këshillit mund në sajë të propozimit të palës ose në sajë të detyrës zyrtare, të urdhërojë të shënohen në proces verbalin deklaratat fjalë për fjale deklaratat që i konsideron si posaçërisht të rëndësishme. 

(5) Nëse është e nevojshme, e posaçërisht nëse në proces verbalin shënohen fjalë për fjale deklaratat e ndonjë personi, kryetari i këshillit mund të urdhërojë pjesa në fjalë e proces verbalit përkatës të lexohet menjëherë, e do të lexohet gjithmonë kur këtë e kërkon pala, mbrojtësi ose personi, deklarata e të cilit shënohet në proces verbal” (neni 325);

- „(3) Deklarimet e të akuzuarit, të dëshmitarëve dhe ekspertëve shënohen në proces verbalin në mënyrë që të prezantohet përmbajtja e tyre thelbësore. Këto deklarime shënohen në proces verbalin nëse përmbajnë shmangie ose plotësim të deklarimeve të tyre të mëparshme. Me kërkesë të palës, kryetari i këshillit do të urdhërojë të lexohet pjesërisht ose në tërësi proces verbali për deklarimin e saj të mëhershëm. 

(4) Me kërkesë të palës në proces verbalin do të shënohet edhe pyetja përkatësisht përgjigja të cilën këshilli e ka refuzuar si të pa lejuar (neni 327)”.

[14] KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË MAQEDONISË Neni 14

[15] Neni 10 nga Traktati Ndërkombëtar për të drejta qytetare dhe politike (19 dhjetor i vitit 1966). 

[16]  Parim i përcaktuar në nenin 38 nga Ligji për kryerjen e sanksioneve

[17] ECHR, Campbell and Fell v. the United Kingdom, Appl. No.7819/77 and 7878/77, Judgment from 28 June 1984

[18] Vendim Nui. Nr. 11/08 i datës 12.11.2008 

[19] Diagnoza cholecystitis chr. Calculoza steatosis hepatic me rekomandim për intervenim urgjent kirurgjik operim kalkunoz holecistik. 

[20] Vendimin pala e ka marrë në datën 17.12.2008 

[21] Neni 91 nga Ligji për ekzekutimin e sanksioneve 

Kundër vendimit të sjellë pas lutjes për shtyrje të fillimit të ekzekutimit të dënimit burgim, personi i dënuar dhe prokurori kompetent publik kanë të drejtë ti parashtrojnë ankesë këshillit gjyqësor të gjykatës kompetente për ekzekutimin e sanksionit në afat prej tre ditësh nga dita e pranimit të vendimit të shkallës së parë. Ankesa e shtyn ekzekutimin e dënimit. Këshilli penal është i obliguar të sjell vendim lidhur me ankesën në  afat prej tre ditësh pas pranimit të ankesës. 

[22] Ky është afati kur këshilli penal ka qenë i obliguar të vendos lidhur me ankesën e parashtruar. 

[23] “Në arsyetimin e vendimit të shkallës së dytë detyrimisht duhet të vlerësohen të gjitha gjërat e theksuara në ankesën”.

„Nëse ankesë ka deklaruar pala me kërkesën e së cilës organi i shkallës së parë nuk ka sjellë vendim, organi i shkallës së dytë do të kërkojë që organi i shkallës së parë t’ia kumtojë shkaqet për të cilat vendimi nuk është sjellë brenda afatit”.

[24] Ligji për procedurë të përgjithshme administrative neni 247 paragrafi 1 “Vendimi në lidhje me ankesën patjetër duhet të ti sillet dhe ti dërgohet palës, menjëherë sa është kjo e mundshme, e më vonë në afat prej dy muaj duke llogaritur nga dita e dorëzimit të ankesës, nëse me dispozitë të posaçme nuk është përcaktuar afat më i shkurtër”. 

[25] Ligji për procedurë të përgjithshme administrative neni 248 “Organi i cili e ka zgjidhur çështjen në shkallë të dytë ja dërgon vendimin e vet, me aktet e lëndës, organit të shkallës së parë, i cili është i obliguar që vendimin tua dërgojë palëve në afat prej tetë ditësh nga dita e pranimit të vendimit me aktet tjera”.


Twitter Facebook
Normal_banner-free-sq Normal___________alb Normal_banner-lgbti Normal_banner-ws-sq Normal_screenshot_2017-10-24_13.29.57